راهنمای جامع نامگذاری و کدگذاری بلبرینگ‌های شیار عمیق و رولبرینگ‌های مخروطی بر اساس استاندارد SKF
چکیده
سیستم نامگذاری بلبرینگ‌ها، زبان مشترک مهندسان، طراحان و خریداران صنعتی در سراسر جهان است. هر کد بلبرینگ نه تنها نوع و ابعاد آن را مشخص می‌کند، بلکه اطلاعات مهمی درباره طراحی داخلی، نوع آب‌بندی، کلاس دقت، میزان لقی و حتی نوع روانکاری آن در اختیار کاربر قرار می‌دهد. در این مقاله، سیستم کدگذاری شرکت SKF به عنوان یکی از معتبرترین استانداردهای جهانی در این حوزه، به صورت گام‌به‌گام برای دو نوع پرکاربرد بلبرینگ شیار عمیق و رولبرینگ مخروطی تشریح می‌شود تا متخصصان صنعت بتوانند کدهای بلبرینگ را به راحتی رمزگشایی کرده و انتخاب صحیحی داشته باشند.
۱. مقدمه
شرکت SKF سوئد به عنوان بزرگ‌ترین تولیدکننده بلبرینگ و رولبرینگ در جهان، سیستم نامگذاری منحصربه‌فردی را توسعه داده است که امروزه به عنوان مرجع بین‌المللی شناخته می‌شود. این سیستم بر پایه استاندارد ISO 15 بنا شده و به گونه‌ای طراحی شده که هر بلبرینگ دارای یک کد فنی منحصربه‌فرد باشد که تمام مشخصات فنی آن را در بر می‌گیرد.
کدگذاری SKF از سه بخش اصلی تشکیل شده است:
پیشوند (Prefix): حروف یا اعدادی که پیش از کد اصلی قرار می‌گیرند و عمدتاً اجزای بلبرینگ یا ویژگی‌های خاص آن را مشخص می‌کنند.
کد پایه (Basic Designation): هسته اصلی کد که نوع بلبرینگ، سری ابعادی و اندازه سوراخ را تعیین می‌کند.
پسوند (Suffix): حروف یا اعدادی که پس از کد پایه قرار می‌گیرند و ویژگی‌هایی مانند طراحی داخلی، نوع آب‌بندی، کلاس دقت، لقی داخلی و نوع روانکاری را مشخص می‌کنند.
۲. ساختار کد پایه در سیستم SKF
کد پایه یک بلبرینگ استاندارد SKF معمولاً از سه تا پنج رقم یا ترکیبی از حروف و اعداد تشکیل شده است. این کد شامل سه بخش اطلاعاتی است:
۲.۱. رقم یا حرف نوع بلبرینگ
اولین رقم یا حرف کد پایه، نوع بلبرینگ را مشخص می‌کند. مهم‌ترین کدهای مربوط به دو نوع بلبرینگ موضوع این مقاله عبارت‌اند از:
کد ۶: بلبرینگ شیار عمیق تک‌ردیفی
کد ۴: بلبرینگ شیار عمیق دو ردیفی
کد ۳: رولبرینگ مخروطی
کد T: رولبرینگ مخروطی مطابق ISO 355
۲.۲. ارقام سری ابعادی
دو رقم بعدی، سری ابعادی ISO را مشخص می‌کنند. رقم اول سری عرض (یا ارتفاع) و رقم دوم سری قطر خارجی را تعیین می‌کند. به عنوان مثال، در کد ۶۲۰۸:
۶ = نوع بلبرینگ (شیار عمیق تک‌ردیفی)
۲ = سری ابعادی (سری ۶۲)
۰۸ = کد اندازه سوراخ
سری‌های ابعادی رایج برای بلبرینگ‌های شیار عمیق عبارت‌اند از: ۶۰، ۶۲، ۶۳، ۶۴.
۲.۳. کد اندازه سوراخ
دو رقم آخر کد پایه، کد اندازه سوراخ را نشان می‌دهند. قاعده کلی این است که کد اندازه ضربدر ۵ شود تا قطر سوراخ (d) بر حسب میلی‌متر به دست آید. برای مثال:
کد ۰۸ → قطر سوراخ = ۰۸ × ۵ = ۴۰ میلی‌متر
کد ۱۲ → قطر سوراخ = ۱۲ × ۵ = ۶۰ میلی‌متر
استثنائات مهم:
کد سوراخ ۰۰ → قطر واقعی ۱۰ میلی‌متر
کد سوراخ ۰۱ → قطر واقعی ۱۲ میلی‌متر
کد سوراخ ۰۲ → قطر واقعی ۱۵ میلی‌متر
کد سوراخ ۰۳ → قطر واقعی ۱۷ میلی‌متر
برای سوراخ‌های کمتر از ۱۰ میلی‌متر یا مساوی/بیشتر از ۵۰۰ میلی‌متر، قطر سوراخ مستقیماً بر حسب میلی‌متر و پس از یک اسلش نوشته می‌شود. مثلاً کد ۶۱۸/۸ به معنای بلبرینگ سری ۶۱۸ با قطر سوراخ ۸ میلی‌متر است.
۳. نامگذاری بلبرینگ‌های شیار عمیق
بلبرینگ‌های شیار عمیق تک‌ردیفی پرکاربردترین نوع بلبرینگ در صنعت هستند. کد پایه این بلبرینگ‌ها با رقم ۶ آغاز می‌شود و ساختار کامل آن به شرح زیر است:
۳.۱. تحلیل کد پایه
نمونه: کد ۶۲۰۸ به معنای:
۶: نوع = بلبرینگ شیار عمیق تک‌ردیفی
۲: سری ابعادی = سری ۶۲ (سبک)
۰۸: اندازه سوراخ = ۴۰ میلی‌متر
۳.۲. سری‌های ابعادی رایج بلبرینگ شیار عمیق
سری ۶۰: سری فوق‌سبک، کاربرد در تجهیزات دقیق و سبک
سری ۶۲: سری سبک، کاربرد عمومی صنعتی
سری ۶۳: سری متوسط، مناسب بارهای سنگین‌تر
سری ۶۴: سری سنگین، مناسب بارهای بسیار سنگین
۳.۳. پیشوندهای رایج
پیشوندها در کد بلبرینگ شیار عمیق معمولاً برای شناسایی اجزای خاص یا ویژگی‌های ساختاری استفاده می‌شوند:
W: فولاد ضدزنگ، ابعاد متریک
D/W: فولاد ضدزنگ، ابعاد اینچی
ICOS-: واحد بلبرینگ آب‌بندی‌شده با روغن
آقای باقری - اصالت کالا بلبرینگ, [9/13/2026 1:52 PM]
۴. نامگذاری رولبرینگ‌های مخروطی
رولبرینگ‌های مخروطی برای تحمل بارهای ترکیبی شعاعی و محوری طراحی شده‌اند. سیستم نامگذاری SKF برای این نوع بلبرینگ دو روش متفاوت دارد:
۴.۱. روش مبتنی بر ISO 355
در این روش، کد پایه با یک رقم و دو حرف آغاز می‌شود. رقم نشان‌دهنده زاویه تماس و دو حرف به ترتیب نشان‌دهنده سری قطر و سری عرض هستند. پس از آن، یک عدد سه‌رقمی قطر سوراخ (d) بر حسب میلی‌متر قرار می‌گیرد.
نمونه: کد T2ED 045
T: رولبرینگ مخروطی مطابق ISO 355
2: کد زاویه تماس
E: سری قطر
D: سری عرض
045: قطر سوراخ = ۴۵ میلی‌متر
۴.۲. روش مبتنی بر کدگذاری سنتی
کدهایی که پیش از سال ۱۹۷۷ میلادی تعریف شده‌اند، بر پایه سیستم کدگذاری پایه SKF ساخته شده‌اند. در این روش، رقم اول کد نشان‌دهنده نوع بلبرینگ (۳ برای رولبرینگ مخروطی) است.
نمونه: کد ۳۲۲۰۶
۳: نوع = رولبرینگ مخروطی
۲: سری ابعادی = سری ۳۲
۲۰: سری عرض/قطر = ترکیب سری ۳۲
۰۶: اندازه سوراخ = ۳۰ میلی‌متر
۴.۳. رولبرینگ‌های مخروطی اینچی
رولبرینگ‌های مخروطی اینچی از استاندارد ANSI/ABMA Std. 19.1 پیروی می‌کنند. در این سیستم، حلقه داخلی (Cone) و حلقه خارجی (Cup) دارای کدهای جداگانه هستند و می‌توانند به صورت جداگانه تأمین شوند. کد کامل بلبرینگ ترکیبی از کد حلقه داخلی و کد حلقه خارجی است که با یک اسلش از هم جدا می‌شوند.مانند 11949/10 , 44649/10
۵. پسوندها و معانی آن‌ها
پسوندها بخش بسیار مهمی از کد بلبرینگ هستند و به شش گروه اصلی تقسیم می‌شوند. در ادامه مهم‌ترین پسوندهای مرتبط با بلبرینگ شیار عمیق و رولبرینگ مخروطی معرفی می‌شوند.
۵.۱. پسوندهای طراحی داخلی (گروه اول)
A, AA, C, D: طراحی داخلی اصلاح‌شده یا متفاوت
E: مجموعه ساچمه تقویت‌شده (ظرفیت باربری بالاتر)
B: زاویه تماس تند (برای رولبرینگ مخروطی)
این پسوندها نشان می‌دهند که طراحی داخلی بلبرینگ نسبت به طراحی استاندارد تغییر کرده است. به عنوان مثال، پسوند E در بلبرینگ شیار عمیق نشان‌دهنده افزایش ظرفیت باربری از طریق بهینه‌سازی تعداد و اندازه ساچمه‌ها است.
۵.۲. پسوندهای طراحی خارجی (گروه دوم)
این پسوندها مربوط به آب‌بندی، شیار حلقه خارجی و سایر ویژگی‌های ظاهری هستند:
آب‌بندی و حفاظ:
-Z: سپر فولادی، غیرتماسی در یک طرف
-2Z: سپر فولادی، غیرتماسی در دو طرف
-RS1: آب‌بند NBR، تماسی در یک طرف
-2RS1: آب‌بند NBR، تماسی در دو طرف
-RS2: آب‌بند FKM، تماسی مقاوم به حرارت در یک طرف
-2RS2: آب‌بند FKM، تماسی دوطرفه مقاوم
-RZ: آب‌بند NBR، غیرتماسی کم‌اصطکاک در یک طرف
-2RZ: آب‌بند NBR، غیرتماسی دوطرفه
شیار و حلقه مهار:
N: شیار برای حلقه مهار روی حلقه خارجی
NR: شیار به همراه حلقه مهار
R: حلقه خارجی با لبه (فلنج)
۵.۳. پسوندهای طراحی قفسه (گروه سوم)
بدون پسوند: قفسه فولادی پرس‌شده، هدایت‌شده با ساچمه
M: قفسه برنجی ماشین‌کاری‌شده
TN: قفسه پلی‌آمید PA66
TN9: قفسه PA66 تقویت‌شده با الیاف شیشه
TNH: قفسه PEEK تقویت‌شده با الیاف شیشه
JEM: قفسه فولادی پرس‌شده
انتخاب نوع قفسه تأثیر مستقیمی بر حداکثر دمای کاری، سرعت مجاز و ظرفیت باربری بلبرینگ دارد. به عنوان مثال، قفسه‌های پلی‌آمیدی در دماهای بالا ممکن است تغییر شکل دهند، در حالی که قفسه‌های برنجی برای کاربردهای سنگین و دمای بالا مناسب‌ترند.
۵.۴. پسوندهای دقت و لقی (گروه چهارم - بخش دوم)
کلاس دقت:
P6: تلورانس ابعادی و عملکردی کلاس P6
P5: تلورانس ابعادی و عملکردی کلاس P5
P4: تلورانس ابعادی و عملکردی کلاس P4
لقی داخلی شعاعی (بلبرینگ شیار عمیق):
C2: لقی کمتر از گروه عادی
بدون پسوند: لقی گروه عادی (CN)
C3: لقی بیشتر از گروه عادی
C4: لقی بیشتر از C3
C5: لقی بیشتر از C4
پسوند C3 یکی از رایج‌ترین پسوندهای مورد استفاده در صنعت است. بلبرینگ‌های با لقی C3 در کاربردهایی که دماهای کاری بالا یا تداخل نصب وجود دارد، عملکرد بهتری نشان می‌دهند.
لقی محوری (رولبرینگ مخروطی):
در رولبرینگ‌های مخروطی که به صورت جفت نصب می‌شوند، پسوندهایی مانند C... برای تعیین لقی محوری ویژه استفاده می‌شود. عدد دو یا سه‌رقمی پس از C، میانگین لقی محوری بر حسب میکرومتر را نشان می‌دهد.
۵.۵. پسوندهای مواد و عملیات حرارتی (گروه چهارم - بخش اول)
HA1: حلقه‌های داخلی و خارجی سمانته‌شده
HA5: غلتک‌های سمانته‌شده
۵.۶. پسوندهای ترتیبات جفتی (رولبرینگ مخروطی)
رولبرینگ‌های مخروطی اغلب به صورت جفتی نصب می‌شوند. پسوندهای ترتیبات جفتی نشان‌دهنده نحوه قرارگیری دو بلبرینگ نسبت به هم هستند:
DB: پشت به پشت (Back-to-Back)
DF: رو به رو (Face-to-Face)
DT: پشت سر هم (Tandem)
به عنوان مثال، کد ۳۱۳۲۴ X/DF به معنای دو رولبرینگ مخروطی سری ۳۱۳۲۴ با آرایش رو به رو است.
۵.۷. پسوندهای سایر ویژگی‌ها
VL0241: پوشش اکسید آلومینیوم استاندارد (INSOCOAT)
VL0246: پوشش اکسید آلومینیوم پیشرفته با مقاومت الکتریکی بالاتر
VL2071: پوشش اکسید آلومینیوم روی حلقه داخلی
X: ابعاد مرزی مطابق با سری ابعادی ISO
W64: روانکاری با Solid Oil
آقای باقری - اصالت کالا بلبرینگ, [9/13/2026 1:58 PM]
پوشش‌های INSOCOAT برای محافظت از بلبرینگ در برابر جریان‌های الکتریکی فرکانس بالا طراحی شده‌اند و در موتورهای الکتریکی و ژنراتورها کاربرد وسیعی دارند.
۶. مثال‌های عملی رمزگشایی کد
مثال ۱: بلبرینگ ۶۳۱۹/۲Z/C3
۶: بلبرینگ شیار عمیق تک‌ردیفی
۳: سری ابعادی ۶۳ (متوسط)
۱۹: قطر سوراخ = ۱۹ × ۵ = ۹۵ میلی‌متر
۲Z: درپوش فلزی در دو طرف
C3: لقی داخلی بیشتر از گروه عادی
نتیجه: بلبرینگ شیار عمیق تک‌ردیفی سری ۶۳، قطر سوراخ ۹۵ میلی‌متر، با درپوش فلزی دوطرفه و لقی C3.
مثال ۲: بلبرینگ 62082RS/C3
۶: بلبرینگ شیار عمیق تک‌ردیفی
۲: سری ابعادی ۶۲ (سبک)
۰۸: قطر سوراخ = ۰۸ × ۵ = ۴۰ میلی‌متر
۲RS1: آب‌بند تماسی NBRپلاستیکی در دو طرف
C3: لقی داخلی C3
نتیجه: بلبرینگ شیار عمیق سبک با قطر سوراخ ۴۰ میلی‌متر، درپوش پلاستیکی باآب‌بندی دوطرفه و لقی افزایش‌یافته.
مثال ۳: رولبرینگ مخروطی ۳۲۲۰۶
۳: رولبرینگ مخروطی
۲۲: سری ابعادی ۳۲
۰۶: قطر سوراخ = ۰۶ × ۵ = ۳۰ میلی‌متر
مثال ۴: رولبرینگ مخروطی T2ED 045
T: رولبرینگ مخروطی مطابق ISO 355
2: کد زاویه تماس
E: سری قطر
D: سری عرض
045: قطر سوراخ = ۴۵ میلی‌متر
۷. نکات کلیدی برای انتخاب صحیح
۱. لقی داخلی را جدی بگیرید: انتخاب لقی نامناسب یکی از دلایل اصلی خرابی زودهنگام بلبرینگ است. برای کاربردهای با دمای بالا یا تداخل نصب زیاد، لقی C3 یا C4 توصیه می‌شود.
۲. نوع آب‌بندی را بر اساس شرایط محیطی انتخاب کنید: در محیط‌های آلوده و مرطوب، آب‌بندهای تماسی (-2RS1) و در کاربردهای با سرعت بالا، درپوش های غیرتماسی (-2Z) مناسب‌ترند.
۳. کلاس دقت را با نیاز کاربرد هماهنگ کنید: برای کاربردهای عمومی، کلاس عادی کافی است؛ اما در ماشین‌ابزارهای دقیق و تجهیزات اندازه‌گیری، کلاس‌های P5 یا P4 ضروری هستند.
۴. به پسوند E توجه کنید: بلبرینگ‌های دارای پسوند E از ظرفیت باربری بالاتری برخوردارند و در صورت امکان، انتخاب هوشمندانه‌تری هستند.
۵. برای رولبرینگ‌های مخروطی، آرایش نصب را مشخص کنید: اگر دو رولبرینگ مخروطی جفتی استفاده می‌کنید، حتماً پسوند مناسب (DB، DF یا DT) را در سفارش خود قید کنید.
۸. نتیجه‌گیری
سیستم نامگذاری SKF یک زبان فنی منسجم و کامل است که تمام اطلاعات مورد نیاز برای شناسایی و انتخاب بلبرینگ را در قالب یک کد فشرده ارائه می‌دهد. تسلط بر این سیستم کدگذاری، از یک سو به مهندسان طراحی در انتخاب صحیح بلبرینگ کمک می‌کند و از سوی دیگر به تکنسین‌های تعمیرات و نگهداری در تشخیص سریع قطعه مورد نیاز یاری می‌رساند. با درک ساختار کد پایه و آشنایی با پسوندهای کلیدی، می‌توان هر کد بلبرینگ SKF را به راحتی رمزگشایی کرده و از خرید و نصب اشتباه جلوگیری کرد.
چکیده
سیستم نامگذاری بلبرینگ‌ها، زبان مشترک مهندسان، طراحان و خریداران صنعتی در سراسر جهان است. هر کد بلبرینگ نه تنها نوع و ابعاد آن را مشخص می‌کند، بلکه اطلاعات مهمی درباره طراحی داخلی، نوع آب‌بندی، کلاس دقت، میزان لقی و حتی نوع روانکاری آن در اختیار کاربر قرار می‌دهد. در این مقاله، سیستم کدگذاری شرکت SKF به عنوان یکی از معتبرترین استانداردهای جهانی در این حوزه، به صورت گام‌به‌گام برای دو نوع پرکاربرد بلبرینگ شیار عمیق و رولبرینگ مخروطی تشریح می‌شود تا متخصصان صنعت بتوانند کدهای بلبرینگ را به راحتی رمزگشایی کرده و انتخاب صحیحی داشته باشند.
۱. مقدمه
شرکت SKF سوئد به عنوان بزرگ‌ترین تولیدکننده بلبرینگ و رولبرینگ در جهان، سیستم نامگذاری منحصربه‌فردی را توسعه داده است که امروزه به عنوان مرجع بین‌المللی شناخته می‌شود. این سیستم بر پایه استاندارد ISO 15 بنا شده و به گونه‌ای طراحی شده که هر بلبرینگ دارای یک کد فنی منحصربه‌فرد باشد که تمام مشخصات فنی آن را در بر می‌گیرد.
کدگذاری SKF از سه بخش اصلی تشکیل شده است:
پیشوند (Prefix): حروف یا اعدادی که پیش از کد اصلی قرار می‌گیرند و عمدتاً اجزای بلبرینگ یا ویژگی‌های خاص آن را مشخص می‌کنند.
کد پایه (Basic Designation): هسته اصلی کد که نوع بلبرینگ، سری ابعادی و اندازه سوراخ را تعیین می‌کند.
پسوند (Suffix): حروف یا اعدادی که پس از کد پایه قرار می‌گیرند و ویژگی‌هایی مانند طراحی داخلی، نوع آب‌بندی، کلاس دقت، لقی داخلی و نوع روانکاری را مشخص می‌کنند.
۲. ساختار کد پایه در سیستم SKF
کد پایه یک بلبرینگ استاندارد SKF معمولاً از سه تا پنج رقم یا ترکیبی از حروف و اعداد تشکیل شده است. این کد شامل سه بخش اطلاعاتی است:
۲.۱. رقم یا حرف نوع بلبرینگ
اولین رقم یا حرف کد پایه، نوع بلبرینگ را مشخص می‌کند. مهم‌ترین کدهای مربوط به دو نوع بلبرینگ موضوع این مقاله عبارت‌اند از:
کد ۶: بلبرینگ شیار عمیق تک‌ردیفی
کد ۴: بلبرینگ شیار عمیق دو ردیفی
کد ۳: رولبرینگ مخروطی
کد T: رولبرینگ مخروطی مطابق ISO 355
۲.۲. ارقام سری ابعادی
دو رقم بعدی، سری ابعادی ISO را مشخص می‌کنند. رقم اول سری عرض (یا ارتفاع) و رقم دوم سری قطر خارجی را تعیین می‌کند. به عنوان مثال، در کد ۶۲۰۸:
۶ = نوع بلبرینگ (شیار عمیق تک‌ردیفی)
۲ = سری ابعادی (سری ۶۲)
۰۸ = کد اندازه سوراخ
سری‌های ابعادی رایج برای بلبرینگ‌های شیار عمیق عبارت‌اند از: ۶۰، ۶۲، ۶۳، ۶۴.
۲.۳. کد اندازه سوراخ
دو رقم آخر کد پایه، کد اندازه سوراخ را نشان می‌دهند. قاعده کلی این است که کد اندازه ضربدر ۵ شود تا قطر سوراخ (d) بر حسب میلی‌متر به دست آید. برای مثال:
کد ۰۸ → قطر سوراخ = ۰۸ × ۵ = ۴۰ میلی‌متر
کد ۱۲ → قطر سوراخ = ۱۲ × ۵ = ۶۰ میلی‌متر
استثنائات مهم:
کد سوراخ ۰۰ → قطر واقعی ۱۰ میلی‌متر
کد سوراخ ۰۱ → قطر واقعی ۱۲ میلی‌متر
کد سوراخ ۰۲ → قطر واقعی ۱۵ میلی‌متر
کد سوراخ ۰۳ → قطر واقعی ۱۷ میلی‌متر
برای سوراخ‌های کمتر از ۱۰ میلی‌متر یا مساوی/بیشتر از ۵۰۰ میلی‌متر، قطر سوراخ مستقیماً بر حسب میلی‌متر و پس از یک اسلش نوشته می‌شود. مثلاً کد ۶۱۸/۸ به معنای بلبرینگ سری ۶۱۸ با قطر سوراخ ۸ میلی‌متر است.
۳. نامگذاری بلبرینگ‌های شیار عمیق
بلبرینگ‌های شیار عمیق تک‌ردیفی پرکاربردترین نوع بلبرینگ در صنعت هستند. کد پایه این بلبرینگ‌ها با رقم ۶ آغاز می‌شود و ساختار کامل آن به شرح زیر است:
۳.۱. تحلیل کد پایه
نمونه: کد ۶۲۰۸ به معنای:
۶: نوع = بلبرینگ شیار عمیق تک‌ردیفی
۲: سری ابعادی = سری ۶۲ (سبک)
۰۸: اندازه سوراخ = ۴۰ میلی‌متر
۳.۲. سری‌های ابعادی رایج بلبرینگ شیار عمیق
سری ۶۰: سری فوق‌سبک، کاربرد در تجهیزات دقیق و سبک
سری ۶۲: سری سبک، کاربرد عمومی صنعتی
سری ۶۳: سری متوسط، مناسب بارهای سنگین‌تر
سری ۶۴: سری سنگین، مناسب بارهای بسیار سنگین
۳.۳. پیشوندهای رایج
پیشوندها در کد بلبرینگ شیار عمیق معمولاً برای شناسایی اجزای خاص یا ویژگی‌های ساختاری استفاده می‌شوند:
W: فولاد ضدزنگ، ابعاد متریک
D/W: فولاد ضدزنگ، ابعاد اینچی
ICOS-: واحد بلبرینگ آب‌بندی‌شده با روغن
آقای باقری - اصالت کالا بلبرینگ, [9/13/2026 1:52 PM]
۴. نامگذاری رولبرینگ‌های مخروطی
رولبرینگ‌های مخروطی برای تحمل بارهای ترکیبی شعاعی و محوری طراحی شده‌اند. سیستم نامگذاری SKF برای این نوع بلبرینگ دو روش متفاوت دارد:
۴.۱. روش مبتنی بر ISO 355
در این روش، کد پایه با یک رقم و دو حرف آغاز می‌شود. رقم نشان‌دهنده زاویه تماس و دو حرف به ترتیب نشان‌دهنده سری قطر و سری عرض هستند. پس از آن، یک عدد سه‌رقمی قطر سوراخ (d) بر حسب میلی‌متر قرار می‌گیرد.
نمونه: کد T2ED 045
T: رولبرینگ مخروطی مطابق ISO 355
2: کد زاویه تماس
E: سری قطر
D: سری عرض
045: قطر سوراخ = ۴۵ میلی‌متر
۴.۲. روش مبتنی بر کدگذاری سنتی
کدهایی که پیش از سال ۱۹۷۷ میلادی تعریف شده‌اند، بر پایه سیستم کدگذاری پایه SKF ساخته شده‌اند. در این روش، رقم اول کد نشان‌دهنده نوع بلبرینگ (۳ برای رولبرینگ مخروطی) است.
نمونه: کد ۳۲۲۰۶
۳: نوع = رولبرینگ مخروطی
۲: سری ابعادی = سری ۳۲
۲۰: سری عرض/قطر = ترکیب سری ۳۲
۰۶: اندازه سوراخ = ۳۰ میلی‌متر
۴.۳. رولبرینگ‌های مخروطی اینچی
رولبرینگ‌های مخروطی اینچی از استاندارد ANSI/ABMA Std. 19.1 پیروی می‌کنند. در این سیستم، حلقه داخلی (Cone) و حلقه خارجی (Cup) دارای کدهای جداگانه هستند و می‌توانند به صورت جداگانه تأمین شوند. کد کامل بلبرینگ ترکیبی از کد حلقه داخلی و کد حلقه خارجی است که با یک اسلش از هم جدا می‌شوند.مانند 11949/10 , 44649/10
۵. پسوندها و معانی آن‌ها
پسوندها بخش بسیار مهمی از کد بلبرینگ هستند و به شش گروه اصلی تقسیم می‌شوند. در ادامه مهم‌ترین پسوندهای مرتبط با بلبرینگ شیار عمیق و رولبرینگ مخروطی معرفی می‌شوند.
۵.۱. پسوندهای طراحی داخلی (گروه اول)
A, AA, C, D: طراحی داخلی اصلاح‌شده یا متفاوت
E: مجموعه ساچمه تقویت‌شده (ظرفیت باربری بالاتر)
B: زاویه تماس تند (برای رولبرینگ مخروطی)
این پسوندها نشان می‌دهند که طراحی داخلی بلبرینگ نسبت به طراحی استاندارد تغییر کرده است. به عنوان مثال، پسوند E در بلبرینگ شیار عمیق نشان‌دهنده افزایش ظرفیت باربری از طریق بهینه‌سازی تعداد و اندازه ساچمه‌ها است.
۵.۲. پسوندهای طراحی خارجی (گروه دوم)
این پسوندها مربوط به آب‌بندی، شیار حلقه خارجی و سایر ویژگی‌های ظاهری هستند:
آب‌بندی و حفاظ:
-Z: سپر فولادی، غیرتماسی در یک طرف
-2Z: سپر فولادی، غیرتماسی در دو طرف
-RS1: آب‌بند NBR، تماسی در یک طرف
-2RS1: آب‌بند NBR، تماسی در دو طرف
-RS2: آب‌بند FKM، تماسی مقاوم به حرارت در یک طرف
-2RS2: آب‌بند FKM، تماسی دوطرفه مقاوم
-RZ: آب‌بند NBR، غیرتماسی کم‌اصطکاک در یک طرف
-2RZ: آب‌بند NBR، غیرتماسی دوطرفه
شیار و حلقه مهار:
N: شیار برای حلقه مهار روی حلقه خارجی
NR: شیار به همراه حلقه مهار
R: حلقه خارجی با لبه (فلنج)
۵.۳. پسوندهای طراحی قفسه (گروه سوم)
بدون پسوند: قفسه فولادی پرس‌شده، هدایت‌شده با ساچمه
M: قفسه برنجی ماشین‌کاری‌شده
TN: قفسه پلی‌آمید PA66
TN9: قفسه PA66 تقویت‌شده با الیاف شیشه
TNH: قفسه PEEK تقویت‌شده با الیاف شیشه
JEM: قفسه فولادی پرس‌شده
انتخاب نوع قفسه تأثیر مستقیمی بر حداکثر دمای کاری، سرعت مجاز و ظرفیت باربری بلبرینگ دارد. به عنوان مثال، قفسه‌های پلی‌آمیدی در دماهای بالا ممکن است تغییر شکل دهند، در حالی که قفسه‌های برنجی برای کاربردهای سنگین و دمای بالا مناسب‌ترند.
۵.۴. پسوندهای دقت و لقی (گروه چهارم - بخش دوم)
کلاس دقت:
P6: تلورانس ابعادی و عملکردی کلاس P6
P5: تلورانس ابعادی و عملکردی کلاس P5
P4: تلورانس ابعادی و عملکردی کلاس P4
لقی داخلی شعاعی (بلبرینگ شیار عمیق):
C2: لقی کمتر از گروه عادی
بدون پسوند: لقی گروه عادی (CN)
C3: لقی بیشتر از گروه عادی
C4: لقی بیشتر از C3
C5: لقی بیشتر از C4
پسوند C3 یکی از رایج‌ترین پسوندهای مورد استفاده در صنعت است. بلبرینگ‌های با لقی C3 در کاربردهایی که دماهای کاری بالا یا تداخل نصب وجود دارد، عملکرد بهتری نشان می‌دهند.
لقی محوری (رولبرینگ مخروطی):
در رولبرینگ‌های مخروطی که به صورت جفت نصب می‌شوند، پسوندهایی مانند C... برای تعیین لقی محوری ویژه استفاده می‌شود. عدد دو یا سه‌رقمی پس از C، میانگین لقی محوری بر حسب میکرومتر را نشان می‌دهد.
۵.۵. پسوندهای مواد و عملیات حرارتی (گروه چهارم - بخش اول)
HA1: حلقه‌های داخلی و خارجی سمانته‌شده
HA5: غلتک‌های سمانته‌شده
۵.۶. پسوندهای ترتیبات جفتی (رولبرینگ مخروطی)
رولبرینگ‌های مخروطی اغلب به صورت جفتی نصب می‌شوند. پسوندهای ترتیبات جفتی نشان‌دهنده نحوه قرارگیری دو بلبرینگ نسبت به هم هستند:
DB: پشت به پشت (Back-to-Back)
DF: رو به رو (Face-to-Face)
DT: پشت سر هم (Tandem)
به عنوان مثال، کد ۳۱۳۲۴ X/DF به معنای دو رولبرینگ مخروطی سری ۳۱۳۲۴ با آرایش رو به رو است.
۵.۷. پسوندهای سایر ویژگی‌ها
VL0241: پوشش اکسید آلومینیوم استاندارد (INSOCOAT)
VL0246: پوشش اکسید آلومینیوم پیشرفته با مقاومت الکتریکی بالاتر
VL2071: پوشش اکسید آلومینیوم روی حلقه داخلی
X: ابعاد مرزی مطابق با سری ابعادی ISO
W64: روانکاری با Solid Oil
آقای باقری - اصالت کالا بلبرینگ, [9/13/2026 1:58 PM]
پوشش‌های INSOCOAT برای محافظت از بلبرینگ در برابر جریان‌های الکتریکی فرکانس بالا طراحی شده‌اند و در موتورهای الکتریکی و ژنراتورها کاربرد وسیعی دارند.
۶. مثال‌های عملی رمزگشایی کد
مثال ۱: بلبرینگ ۶۳۱۹/۲Z/C3
۶: بلبرینگ شیار عمیق تک‌ردیفی
۳: سری ابعادی ۶۳ (متوسط)
۱۹: قطر سوراخ = ۱۹ × ۵ = ۹۵ میلی‌متر
۲Z: درپوش فلزی در دو طرف
C3: لقی داخلی بیشتر از گروه عادی
نتیجه: بلبرینگ شیار عمیق تک‌ردیفی سری ۶۳، قطر سوراخ ۹۵ میلی‌متر، با درپوش فلزی دوطرفه و لقی C3.
مثال ۲: بلبرینگ 62082RS/C3
۶: بلبرینگ شیار عمیق تک‌ردیفی
۲: سری ابعادی ۶۲ (سبک)
۰۸: قطر سوراخ = ۰۸ × ۵ = ۴۰ میلی‌متر
۲RS1: آب‌بند تماسی NBRپلاستیکی در دو طرف
C3: لقی داخلی C3
نتیجه: بلبرینگ شیار عمیق سبک با قطر سوراخ ۴۰ میلی‌متر، درپوش پلاستیکی باآب‌بندی دوطرفه و لقی افزایش‌یافته.
مثال ۳: رولبرینگ مخروطی ۳۲۲۰۶
۳: رولبرینگ مخروطی
۲۲: سری ابعادی ۳۲
۰۶: قطر سوراخ = ۰۶ × ۵ = ۳۰ میلی‌متر
مثال ۴: رولبرینگ مخروطی T2ED 045
T: رولبرینگ مخروطی مطابق ISO 355
2: کد زاویه تماس
E: سری قطر
D: سری عرض
045: قطر سوراخ = ۴۵ میلی‌متر
۷. نکات کلیدی برای انتخاب صحیح
۱. لقی داخلی را جدی بگیرید: انتخاب لقی نامناسب یکی از دلایل اصلی خرابی زودهنگام بلبرینگ است. برای کاربردهای با دمای بالا یا تداخل نصب زیاد، لقی C3 یا C4 توصیه می‌شود.
۲. نوع آب‌بندی را بر اساس شرایط محیطی انتخاب کنید: در محیط‌های آلوده و مرطوب، آب‌بندهای تماسی (-2RS1) و در کاربردهای با سرعت بالا، درپوش های غیرتماسی (-2Z) مناسب‌ترند.
۳. کلاس دقت را با نیاز کاربرد هماهنگ کنید: برای کاربردهای عمومی، کلاس عادی کافی است؛ اما در ماشین‌ابزارهای دقیق و تجهیزات اندازه‌گیری، کلاس‌های P5 یا P4 ضروری هستند.
۴. به پسوند E توجه کنید: بلبرینگ‌های دارای پسوند E از ظرفیت باربری بالاتری برخوردارند و در صورت امکان، انتخاب هوشمندانه‌تری هستند.
۵. برای رولبرینگ‌های مخروطی، آرایش نصب را مشخص کنید: اگر دو رولبرینگ مخروطی جفتی استفاده می‌کنید، حتماً پسوند مناسب (DB، DF یا DT) را در سفارش خود قید کنید.
۸. نتیجه‌گیری
سیستم نامگذاری SKF یک زبان فنی منسجم و کامل است که تمام اطلاعات مورد نیاز برای شناسایی و انتخاب بلبرینگ را در قالب یک کد فشرده ارائه می‌دهد. تسلط بر این سیستم کدگذاری، از یک سو به مهندسان طراحی در انتخاب صحیح بلبرینگ کمک می‌کند و از سوی دیگر به تکنسین‌های تعمیرات و نگهداری در تشخیص سریع قطعه مورد نیاز یاری می‌رساند. با درک ساختار کد پایه و آشنایی با پسوندهای کلیدی، می‌توان هر کد بلبرینگ SKF را به راحتی رمزگشایی کرده و از خرید و نصب اشتباه جلوگیری کرد.